Oleje, tłuszcze i masła
Olej sezamowy
O tej ilustracji
Ziarno sezamu na pieczywie to znajomy widok; znacznie mniej znana jest roślina, która je wytwarza. Białe kwiaty ustępują miejsca torebkom nasiennym, torebki się otwierają, a drobne nasiona zawierają dość oleju, by rozpocząć zupełnie inną historię surowca.
Krótka odpowiedź
Olej sezamowy to olej tłusty z nasion Sesamum indicum, oznaczany na etykiecie jako Sesamum Indicum Seed Oil. Ma uznane funkcje pielęgnujące skórę i włosy. Dostawcy surowców kosmetycznych oferują różne sposoby przygotowania, w tym odmiany oleju z pierwszego tłoczenia, dezodoryzowane i rafinowane, dlatego kosmetyk z sezamem nie musi pachnieć jak olej spożywczy z prażonych nasion.
Zanim sezam trafi na pieczywo, jest kwitnącą rośliną
Sezam jest rośliną zielną, której kwiaty tworzą się przy liściach. Informacje singapurskiego National Parks opisują białe kwiaty i torebki nasienne, które z czasem otwierają się, uwalniając zawartość. Nasiona mogą być czarne, brązowe, białe lub złociste, zależnie od surowca roślinnego.
Warto wyobrazić sobie tę niewielką torebkę nasienną. Znajome nasiona rozsypane na bochenku chleba były kiedyś zamknięte w owocu rosnącej rośliny. Te oleiste nasiona trzeba najpierw zebrać i przygotować do dalszego wykorzystania. Właśnie tam zaczyna się historia oleju kosmetycznego, a nie od prażonego aromatu, który wielu osobom jako pierwszy przychodzi na myśl na słowo sezam.
Roślina uprawna, która lubi ciepło
Sezam preferuje pełne słońce i dobrze przepuszczalne podłoże, a także toleruje upał i suszę. Podmokła gleba to zupełnie inna sprawa. Te upodobania pomagają zrozumieć, dlaczego jego uprawa wiąże się z określonym klimatem i praktykami rolniczymi, zamiast pasować do każdego pola, na którym uprawia się rośliny na nasiona.
Za tą rośliną może też stać konkretna historia współczesnego łańcucha dostaw. OLVEA opisuje pozyskiwanie sezamu i produkcję oleju w ramach swojej działalności związanej z olejami roślinnymi w Kenii. To jeden udokumentowany przykład, a nie pochodzenie, które można przypisać każdej butelce. Tożsamość botaniczna wskazuje gatunek; informacje dostawcy uzupełniają ją o to, gdzie i jak z konkretnych zbiorów powstał olej.
Z nasiona można pozyskać znaczną frakcję olejową
Olej stanowi istotną część nasiona sezamu. Jednym ze sposobów jego pozyskiwania jest tłoczenie. Gustav Heess opisuje odmianę surowca otrzymywaną przez tłoczenie dojrzałych nasion, a następnie rafinację uzyskanego oleju. Przygotowanie obejmuje więc kolejne etapy, zamiast sprowadzać się do jednorazowego zgniecenia nasion i natychmiastowego rozlania oleju do butelek z myślą o każdym możliwym zastosowaniu.
Rafinacja może pomóc producentowi uzyskać barwę i zapach potrzebne w danej recepturze. Przywołana rafinowana odmiana surowca jest klarowną, jasnożółtą cieczą o słabym zapachu. Ten opis pozwala dostrzec różnicę w porównaniu z intensywnie aromatycznym olejem z prażonego sezamu używanym w kuchni. Wspólne źródło roślinne nie sprawia, że wszystkie sposoby przygotowania dają surowce o identycznych cechach sensorycznych.
Nierafinowany, dezodoryzowany i rafinowany — przydatne rozróżnienia
OLVEA wymienia kilka postaci oleju sezamowego, w tym nierafinowaną, nierafinowaną dezodoryzowaną oraz rafinowaną. Te możliwości pomagają producentowi kosmetyków zdecydować, ile własnego charakteru sensorycznego surowca powinno pozostać w gotowej recepturze.
Ma to znaczenie, gdy produkt zawiera już starannie dobraną mieszankę olejków eterycznych albo ma mieć subtelniejszy zapach. Olej bazowy powinien współgrać z tym zamysłem. Obecność sezamu w nazwie na liście składników nie oznacza, że produkt będzie pachniał orzechowo lub prażonymi nasionami, ponieważ o końcowym aromacie decydują wybrana odmiana surowca i reszta receptury.
Olej to mieszanina, nie pojedynczy kwas tłuszczowy
Olej sezamowy zawiera triglicerydy z udziałem kilku kwasów tłuszczowych. Informacje producenta podkreślają udział kwasów linolowego i oleinowego, natomiast specyfikacje opisują szerszą mieszaninę. Te znajome nazwy kwasów tłuszczowych pomagają dostrzec związki między olejem sezamowym a innymi olejami, bez uznawania ich za jednakowe.
Proporcje tych składników współtworzą właściwości oleju. Dla twórcy receptury oznacza to uwzględnienie jego zachowania w połączeniu z masłami, woskami i innymi emolientami. Dla czytelniczki — spojrzenie na olej roślinny jak na konkretną mieszaninę, a nie pojedynczą substancję odżywczą wlaną do kosmetyku. Cały składnik jest bardziej złożony niż jeden wyróżniony związek.
Przydatny składnik receptur do skóry i włosów
COSMILE wymienia wśród funkcji oleju sezamowego pielęgnację skóry, działanie emoliencyjne i pielęgnację włosów. Role te dotyczą jego wkładu w odczucia podczas stosowania i właściwości pielęgnacyjne. Producent może włączyć go do fazy olejowej lub połączyć ze składnikami, które nadają gotowemu produktowi większą twardość.
W odżywce lub balsamie w kostce od tych proporcji zależą końcowe wrażenia podczas stosowania. Nadmierne skupienie na wyróżnianym oleju może przesłonić składniki nadające strukturę, dzięki którym produkt jest wygodny w użyciu. Olej sezamowy może być przydatną częścią mieszanki, ale o rozprowadzaniu, uwalnianiu produktu oraz końcowym odczuciu na skórze lub włosach decyduje cała receptura.
Torebka nasienna pomaga zapamiętać więcej niż wok
Szukaj nazwy Sesamum Indicum Seed Oil, a jeśli interesuje cię zapach lub pochodzenie surowca, sprawdź, jaki sposób przygotowania wybrał producent. Odróżniaj kosmetyk od oleju w kuchennej butelce, nawet jeśli oba zaczynają się od nasion sezamu. Ta sama roślina uprawna może być przetwarzana z myślą o różnych zastosowaniach i specyfikacjach.
Najprzyjemniejszym odkryciem jest sama roślina: kwiaty, otwierające się torebki nasienne i drobne nasiona skrywające bogactwo oleju. Gdy wyobrazisz sobie tę kolejność, olej sezamowy staje się czymś więcej niż znajomą nazwą produktu spożywczego zapożyczoną na potrzeby kosmetyku. To konkretny, przygotowany surowiec, którego historia zaczyna się w rolnictwie i który ma swoje miejsce wśród narzędzi twórcy receptury.
Pytania, które mogą się pojawić
Czy kosmetyk z sezamem będzie pachniał prażonymi nasionami?
Niekoniecznie. Dostawcy surowców kosmetycznych oferują postaci o różnych cechach zapachowych, w tym odmiany dezodoryzowane i rafinowane. Niemal bezwonny olej rafinowany wyraźnie różni się od kuchennego oleju z prażonych nasion, a zapach gotowego kosmetyku zależy również od jego pozostałych składników.
Czy olej sezamowy jest olejkiem eterycznym?
Sesamum Indicum Seed Oil to nielotny olej tłusty z nasion. Różni się od aromatycznego olejku eterycznego otrzymywanego przez destylację. Jego historia dotyczy tutaj przede wszystkim olejowej frakcji nasion i jej pielęgnacyjnej roli w recepturze kosmetyku.
Czy nazwa INCI mówi, gdzie uprawiano sezam?
Nie. Określa gatunek, część rośliny i olejową postać surowca, a nie kraj czy gospodarstwo. Dostawca może udokumentować konkretne pochodzenie lub certyfikację, ale informacje te muszą dotyczyć surowca rzeczywiście użytego w produkcie.
Jedna przydatna myśl
Wyobraź sobie otwierającą się torebkę nasienną. Olej sezamowy jest przygotowanym surowcem tłuszczowym, a wybrana odmiana surowca mówi znacznie więcej o jego kolorze i zapachu niż samo skojarzenie z żywnością.
Źródła
Źródła i dalsza lektura
- Sesamum indicum plant profileSingapore National Parks Board
- OLVE’True Sesame OilOLVEA
- Sesame oil refined pressed organic specificationGustav Heess
- Sesamum Indicum Seed OilCOSMILE Europe










